Heusden-Zolder ligt in de voormalige Limburgse mijnstreek, ten noorden van Hasselt. De gemeente heeft aan haar mijnverleden een goed uitgebouwde wegeninfrastructuur overgehouden. Heusden-Zolder ligt immers aan het Albertkanaal en aan het knooppunt van de E314 en de E313. Terwijl het uitzicht van Heusden duidelijk beïnvloed is door de mijnontginning, heeft Zolder meerdere waardevolle natuurgebieden bewaard. Daarnaast is het circuit van Zolder vooral bekend voor de internationale auto- en motorwedstrijden, die jaarlijks zowat 700.000 bezoekers aantrekken. Het recreatiegebied Domein Bovy ontvangt jaarlijks zo'n 250.000 bezoekers.

De geschiedenis van Heusden was lange tijd verbonden met die van buurgemeente Beringen. Sinds de 8ste eeuw behoorden beide gemeenten tot de abdij van Corbie. Een ander deel van de gemeente ressorteerde onder de heerlijkheid Vogelsanck. In de 16de eeuw verkocht de abdij haar deel aan de Heer van Grevenbroek. De geschiedenis van Zolder hangt samen met die van de heerlijkheid Vogelsanck die de gemeenten Zolder, Zonhoven, Houthalen, Waterschei en Stokrooie omvatte en die tot in 1797 bleef bestaan. De parochie van Zolder stond onder het toezicht van de abdij van Averbode. De ontdekking van steenkool leidde tot de start van de mijnexploitatie in 1927. De mijnwerkerswoningen in Heusden werden aangelegd langs een geometrische stratenpatroon. De gotische Sint-Vincentiuskerk van Zolder is als gevolg van grondverzakkingen niet meer toegankelijk.